Voelen kost energie en maakt je kwetsbaar, dus je systeem doet het alleen als de omgeving het toelaat. Was er vroeger weinig ruimte voor jouw emoties, dan heeft je lichaam geleerd ze weg te zetten. Bij eten zie je dat terug: wat niet gevoeld wordt, moet ergens anders heen.
Je merkt pas wat er speelde toen je alleen was.
Een gesprek gaat prima, je blijft rustig, je zegt de juiste dingen. Een uur later thuis komt het pas, of het komt helemaal niet en sta je in plaats daarvan bij de kast.
Dat lijkt op jezelf niet kennen. Ik wil je een andere lezing geven, want je systeem heeft gewacht op een veilig moment.
Voelen is duur en dus voorwaardelijk
Een emotie voelen vraagt aandacht, en aandacht kun je niet ergens anders aan besteden. Bij dreiging is dat onhandig, dus je systeem stelt het uit tot het kan.
Wat telt als veilig, leert je lichaam van ervaring. Werd er vroeger boos gereageerd op verdriet, of werd het genegeerd, dan heeft het geleerd dat verdriet beter binnen kan blijven.
“Je systeem wacht met voelen tot er iemand is bij wie het kan.”
Waarom eten de plek wordt
Wat niet gevoeld wordt, verdwijnt niet. Het blijft als spanning in je lichaam staan, en spanning vraagt om opluchting.
Eten geeft die opluchting binnen enkele minuten en vraagt niemand om iets. Het is de enige manier die altijd beschikbaar is, en waarbij je niemand hoeft te vertrouwen.
Daarmee is het geen slechte keuze maar een logische. En ook de reden dat het blijft terugkomen, want de emotie zelf is nergens heen gegaan.
Wat veiligheid eigenlijk vraagt
Niet dat er iets wordt opgelost. Alleen dat wat er is, er mag zijn zonder dat er een reactie op komt die je moet opvangen.
Dat is ook waarom een goed gesprek zo moe maakt en tegelijk lucht geeft. Er is iets doorgekomen dat lang moest wachten.
Veiligheid heeft ook een lichamelijke kant die los staat van wie er tegenover je zit. Een systeem dat al dagen hoog staat, houdt alles binnen, ook bij iemand die je vertrouwt. Daarom lukt een gesprek vaak beter na een wandeling dan direct na een werkdag.
Waarom je het bij jezelf ook kunt maken
Je hebt niet altijd iemand bij de hand, en je systeem heeft ook niet altijd een ander nodig. Wat het nodig heeft is dat er niets wordt weggeduwd. Hardop zeggen wat er is, of het opschrijven, doet al iets van dat werk.
Het verschil met denken is groot. In je hoofd blijft een emotie rondgaan; zodra hij in woorden komt, krijgt hij een vorm en een eind. Dat is ook de reden dat mensen zich na het opschrijven vaak lichter voelen zonder dat er iets is opgelost.
Wat wel helpt
Zoek één mens, niet een groep. Bij één persoon zakt je systeem sneller. Groepen vragen meer waakzaamheid dan de meeste mensen doorhebben.
Zeg het hardop, ook alleen. Een emotie benoemen doet iets wat denken niet doet. Zelfs tegen een lege kamer gaat de spanning eraf.
Merk op waar je het wegzet. Kaak, keel of buik. Bij de meeste mensen is het altijd dezelfde plek, en die plek is een aanwijzing.
Wacht niet tot het groot is. Kleine dingen benoemen is makkelijker en oefent precies dezelfde vaardigheid.
Bij wie voel je het snelst wat er is? En hoeveel tijd zit er tussen het moment zelf en het moment dat het bij je binnenkomt?
De vraag die alles verschuift
Zolang je vraagt waarom je zo weinig voelt, zoek je naar iets wat kapot is. Vraag je wanneer voel ik wel, dan blijkt er een patroon te zijn. En een patroon kun je uitbreiden.
Veelgestelde vragen
Waarom komt het altijd pas achteraf?
Omdat je systeem wacht tot het kan. Thuis, alleen, in de auto: dat zijn de plekken waar de waakzaamheid zakt. Dat de vertraging er is, zegt iets over de situatie, niet over jou.
Moet ik hiervoor naar een therapeut?
Niet per se. Voor veel mensen is één plek waar het mag al genoeg. Speelt er iets ingrijpends uit je verleden, dan is begeleiding wel verstandig.
Ik voel wel, maar altijd te veel. Geldt dit ook?
Ja, in spiegelbeeld. Een systeem dat lang moest wachten, laat soms alles tegelijk los. Kleine dingen vaker benoemen maakt de golven kleiner.
Hoe weet ik of het bij eten hierover gaat?
Kijk naar het moment. Komt het vooral na contact met bepaalde mensen of situaties, dan gaat het zelden over honger. Dan is het de emotie die geen plek kreeg.