Leegte is geen afwezigheid van gevoel maar een gevoel op zich. Het meldt zich vaak als er iets ontbreekt waar je geen woorden voor hebt: contact, betekenis, rust. Eten vult de holte in je buik en niet de vraag eronder, en daarom komt het terug zodra het bord leeg is.
Je hebt geen honger. Je hebt een holte.
Het is een bekend moment: de avond is stil, er is niets mis, en toch loop je naar de keuken. Je wilt niets proeven. Er moet iets gevuld worden.
Dat wordt vaak uitgelegd als verveling of als gewoonte. Ik wil je een andere lezing geven, want leegte is iets op zich.
Leegte is een melding, geen niets
Je merkt het meestal in je borst of je buik, als ruimte die er te veel is. Het voelt als afwezigheid, en daarom lijkt het alsof er niets te vinden valt.
Toch is het een melding met een inhoud. Er ontbreekt iets, en je systeem weet wat, alleen niet in woorden.
“Leegte voelt als niets, en het is een melding met een inhoud.”
Waarom eten er zo goed bij past
Van alle ongemakken is leegte degene waar eten het letterlijkst bij aansluit. Er is een holte, en eten vult holtes.
Het werkt ook echt, een halfuur lang. Je maag is vol, er is iets gebeurd, en de stilte is even doorbroken.
Daarna komt het terug, want wat gevuld werd was niet wat leeg was. Dat is geen falen, dat is de aard van de oplossing.
Wat er meestal onder zit
Bij de meeste mensen gaat het om een van drie dingen. Er is de hele dag niemand geweest bij wie ze zichzelf konden zijn. Of er is van alles gedaan wat moest en niets wat iets betekende. Of er is nooit een moment geweest waarop het even stil mocht zijn.
Geen van die drie is op te lossen met een bord. Alle drie zijn ze wel te benoemen, en benoemen doet meer dan je zou denken.
Het is trouwens zelden de grote vraag. Mensen verwachten iets over zingeving en komen uit bij iets kleins: ik heb vandaag met niemand echt gepraat, of ik heb de hele dag alleen dingen afgevinkt. Dat klinkt te simpel om het te zijn, en het is het meestal wel.
Dat verklaart ook waarom een kort telefoontje soms meer doet dan een avond vol goede voornemens. Het sluit aan bij wat er werkelijk ontbrak.
Wat wel helpt
Vul het met iets wat lijkt op wat ontbreekt. Mist contact, bel iemand. Mist betekenis, doe tien minuten iets van jezelf. Mist stilte, ga zitten zonder scherm.
Zet er een woord op voor je gaat eten. Alleen: leeg. Dat maakt het al iets in plaats van niets.
Eet het dan alsnog, maar zittend. Wat je bewust eet, geeft meer dan wat je staand naar binnen werkt. En dan blijft er minder over.
Kijk of het op vaste momenten komt. Bij veel mensen is het de avond, of de zondagmiddag. Voorspelbaar is iets waar je op kunt voorbereiden.
Als die leegte vanavond komt: wat zou er gebeurd moeten zijn vandaag om hem er niet te laten zijn? Het antwoord gaat bijna nooit over eten.
De vraag die alles verschuift
Zolang je vraagt hoe je stopt met eten bij leegte, probeer je een symptoom te stoppen. Vraag je wat ontbreekt hier, dan komt er meestal binnen een paar seconden een antwoord. En dat antwoord is zelden ingewikkeld.
Veelgestelde vragen
Is leegte hetzelfde als verveling?
Nee. Verveling wil prikkeling en verdwijnt zodra er iets gebeurt. Leegte blijft ook bij afleiding; een avond televisie maakt hem zelden kleiner.
Hoort dit bij een depressie?
Het kan erop lijken. Leegte die komt en gaat rond bepaalde momenten is iets anders dan leegte die er weken achter elkaar is. Bij dat laatste is meekijken met een huisarts verstandig.
Waarom komt het vooral 's avonds?
Omdat de dag dan niet meer vult. Overdag is er genoeg dat je aandacht vraagt; 's avonds valt dat weg en hoor je wat er de hele dag al was.
Moet ik dan nooit meer eten uit leegte?
Dat hoeft niet en het lukt ook niet. Het verschil zit erin dat je weet wat je doet. Wie weet dat hij leegte vult, eet meestal minder en voelt zich er achteraf anders over.