Discipline uit angst werkt kort en kost veel, want hij draait op spanning en spanning raakt op. Discipline uit respect houdt het langer vol, omdat hij niet elke dag opnieuw bevochten hoeft te worden. Het verschil zit in de zin eronder: ik moet dit, of ik wil dit voor mezelf.
Je houdt het drie weken vol en dan is het op.
Dat patroon kennen veel mensen. Het begint goed, het gaat een tijd, en dan valt het om. De gebruikelijke conclusie is dat de discipline tekortschoot.
Ik wil je een andere lezing geven, want er zijn twee soorten discipline en ze hebben een heel andere levensduur.
De harde soort draait op spanning
Discipline uit angst heeft brandstof nodig: de angst om terug te vallen, om af te vallen van een plan, om gezien te worden als iemand die het niet volhoudt.
Die brandstof werkt en hij raakt op. Bovendien maakt hij spanning, en spanning is precies wat de kans op eten vergroot. Zo werkt deze soort zichzelf tegen.
“Ik doe dit niet omdat het moet, maar omdat het klopt.”
De zachte soort draait op iets anders
Discipline uit respect heeft geen dreiging nodig. De zin eronder is: dit is goed voor mij, dus ik doe het.
Dat klinkt slapper en het is taaier. Er is niets om vanaf te vallen, dus een gemiste dag is een gemiste dag en niet het einde van een periode.
Hoe je ziet welke van de twee je hebt
Kijk naar wat er gebeurt als het een keer niet lukt. Bij de harde soort volgt straf: inhalen, strenger worden, een nieuw plan. Bij de zachte soort pak je het de volgende dag gewoon weer op.
Dat is de hele test, en hij duurt één gemiste dag.
Het is trouwens zelden of-of. De meeste mensen hebben een mengsel, met de harde soort bovenop en de zachte eronder. Wat verandert is welke van de twee de dag bepaalt.
En dat verandert langzamer dan je zou willen. Je merkt het vooral aan de dagen die misgaan: die worden eerder een kleine hobbel dan een streep door de week.
Wat wel helpt
Zet de lat op een slechte dag. Wat houd je vol op je drukste dag van de maand? Dat is de hoogte waarop een afspraak blijft staan.
Maak de zin eronder hardop. Waarom doe ik dit. Begint het antwoord met “anders” of “straks”, dan weet je dat het de harde soort is.
Haal het inhalen eruit. Geen dubbele portie beweging, geen dag overslaan. Inhalen is straf met een ander woord.
Verwacht gemiste dagen en plan ze in. Een afspraak die geen gemiste dagen verdraagt, is geen afspraak maar een test.
Meet in weken, niet in dagen. Vier van de zeven dagen is een goede week. Wie per dag kijkt, ziet vooral de gaten; wie per week kijkt, ziet het patroon.
Waarom dit rond eten extra telt
Bij eten is de harde soort bijna de standaard. Er zijn regels, er is een oordeel, en er is elke dag meerdere keren gelegenheid om te falen. Dat is een ongunstige combinatie voor iets wat op spanning draait.
Daar komt bij dat de spanning zelf de kans op eten vergroot. Streng zijn voedt dus precies wat het wil bestrijden, en dat is de reden dat het bij eten zo vaak omvalt terwijl dezelfde persoon op het werk jaren doorzet.
Neem iets wat je van jezelf zou moeten volhouden. Maak de zin af: ik doe dit omdat... Als er "anders" in staat, weet je welke soort het is.
De vraag die alles verschuift
Zolang je vraagt hoe je meer discipline krijgt, vraag je om meer spanning. Vraag je waarom doe ik dit voor mezelf, dan verandert de brandstof. En die brandstof raakt niet op.
Veelgestelde vragen
Is zachte discipline niet gewoon een excuus?
Dat is de eerste gedachte van bijna iedereen. In de praktijk houden mensen die zichzelf minder straffen gewoontes langer vol, omdat één misstap niet de hele week omgooit.
Ik heb structuur nodig, anders doe ik niets.
Structuur en strengheid zijn niet hetzelfde. Vaste momenten helpen; straf bij afwijking helpt niet. Je kunt het eerste houden en het tweede weglaten.
Hoe lang duurt het voor een gewoonte vanzelf gaat?
Veel langer dan de bekende drie weken, en het hangt vooral af van hoe vaak je het herhaalt. Kleine afspraken die je zelden mist, wortelen sneller dan grote die je vaak breekt.
Wat doe ik na een week waarin het helemaal niet lukte?
Dezelfde afspraak, morgen, zonder compensatie. En kijk of de lat te hoog stond; dat is vaker de oorzaak dan gebrek aan wil.